بعضی مواقع اتفاق میافتد که شما بعد از استفاده از یک دارو، دچار اختلالات خاصی میشوید. به عنوان ممکن است در پی مصرف یک دارو، قسمتی از بدن شما دجار خارش شود، در تنفس دچار اختلال شوید، لب و صورتتان باد کند، آبریزش بینی، سرگیجه، افزایش ضربان قلب یا در کل اتفاقی غیر منتظره رخ برایتان رخ دهد که تا به حال سابقه نداشته است.
شاید برایتان سوال شود که در صورت بروز واکنش، چی بخوریم برای حساسیت دارویی؟ باید بدانید که درمان و کنترل حساسیت دارویی، بسیار مهم است و باید در کمترین زمان ممکن اتفاق بیفتد. عموما برای رفع علائم حساسیت دارویی، داروهای آنتیهیستامینی، داروهای کورتونی (به منظور کاهش التهاب در بدن)، داروهای برونکودیلاتور (به منظور کاهش فشار بر روی ریههای شما) و برخی دیگر از داروهای خوراکی و تزریقی میباشد که توسط پزشک تجویز خواهد شد.
در ادامه با من همراه باشید تا بیشتر در رابطه با حساسیت دارویی، روش کنترل آن و داروهایی که ریسک ایجاد حساسیت در شما دارند را با هم مرور کنیم.
فهرست مطالب
حساسیت دارویی چیست؟
حساسیت دارویی، به واکنش سیستم ایمنی بدن شما، به یک محرک خارجی (دارو) گفته میشود. شاید جالب باشد که بدانید هر دارویی، از داروهای بدون نسخه، داروهای گیاهی تا داروهای آنتیبیوتیکی، ممکن است در شما ایجاد حساسیت کنند. با این حال، احتمال ایجاد حساسیت دارویی با برخی داروها بیشتر است.
حساسیت دارویی ممکن خفیف یا شدید باشد. حساسیت شدید، به اصطلاح با نام آنافیلاکسی شناخته میشود.
علائم حساسیت دارویی چیست؟
در صورت ابتلا به حساسیت دارویی، برخی علائم اختصاصی ممکن است برای شما اتفاق دهد. این علائم عبارتند از:
- راش پوستی
- کهیر
- خارش
- تورم پوست و لب
- تب
- تنگی نفس
- خس خس به هنگام تنفس
- آبریزش بینی
- آبریزش از چشم و خارش آن
آنافیلاکسی
آنافیلاکسی، یک درجهی نادر و بسیار شدید حساسیت دارویی است که با علائم خاصی خود را نشان میدهد. این علائم عبارتند از:
- ایجاد اختلال در تنفس و تنگی مجاری تنفسی
- کرامپ شکمی و حالت تهوع
- تهوع و اسهال
- سرگیجه و سبکی سر
- آهسته یا تندشدن ضربان قلب
- افت فشار خون
- تشنج
- از دستدادن هوشیاری
ممکن است حساسیت دارویی در لحظه مصرف یک دارو یا هفتهها پس از آن برای شما اتفاق بیفتد و عوارض آن نیز تا چند روز پس از قطع مصرف میتواند در شما بماند.
در برخی افراد، التهاب کلیه (Nephritis) ممکن است برای شما اتفاق بیفتد و خود را با وجود خون در ادرار، تب، التهاب و گیجی خود را نشان دهد.

چه داروهایی باعث ایجاد حساسیت دارویی در شما میشوند؟
بهتر است بدانید شما ممکن است با مصرف هر دارویی، دچار حساسیت دارویی شوید اما برخی از داروها، بیشتر از بقیه احتمال ایجاد حساسیت را در شما دارند.
رایجترین داروهایی که ممکن است در شما ایجاد حساسیت کنند عبارتند از:
- آنتی بیوتیکها (مثل پنیسیلین)
- داروهای ضد درد (مثل ایبوپروفن و ناپروکسن)
- داروهای شیمیدرمانی
- داروهای کنترلکننده اختلالات خود ایمنی (مثل داروهای مورد استفاده در بیماری آرتریت روماتوئید)
البته بهتر است به یاد داشته باشید که برخی مکملهای گیاهی، مولتیویتامینها و شربتها نیز احتمال دارند که در شما ایجاد حساسیت دارویی کنند. بنابراین قبل از مصرف، ترکیبات را مطالعه کنید و در میزان کمی استفاده کنید تا اگر در شما احتمال ایجاد حساسیت بود، با شدت کمتری رخ بدهد.
چه کسانی بیشتر در معرض حساسیت دارویی هستند؟
همهی شما احتمال حساسیت به یک دارو یا مکمل را دارید اما برخی افراد، بیشتر در معرض ابتلا به حساسیت دارویی هستند. این افراد عبارتند از:
- افرادی که سابقهی ابتلا به هرگونه حساسیت دارویی، غذایی و … دارند.
- افرادی که سابقهی حساسیت دارویی در خانوادهی خود دارند.
- افرادی که مدت زیادی از یک دارو استفاده کردهاند و یا دوز داروهایشان افزایش یافته است.
- افرادی که برخی بیماریهای خاص مثل HIV دارند.
چقدر طول میکشد تا حساسیت دارویی بهبود یابد؟
عموما پس از چند ساعت از مصرف داروهای کنترلکنندهی حساسیت دارویی، علائم بهبود مییابند. اما در برخی از شما ممکن است چند هفته تا چند ماه علائم حساسیت دارویی در شما باقی بماند.
برای حساسیت دارویی چی بخوریم؟
شما باید در قدم اول، داروی مصرفی را قطع کنید. شاید جالب باشد که بدانید برای بیشتر افراد، همین اقدام کافیست و علائم برطرف میشود.
در قدم دوم، مصرف برخی داروها ممکن است برای کنترل علائم توصیه شود. این داروها عبارتند از:
- داروهای آنتیهیستامینی مثل دیفن هیدرامین، میتوانند عوامل شیمیایی که در نتیجهی فعالیت سیستم ایمنی تولید شدهاند، سرکوب کنند و علائم را برطرف کنند.
- داروهای کورتونی به شکل تزریقی یا خوراکی، در صورت شدیدبودن علائم ممکن است توسط پزشک برایتان تجویز شود.
- اپینفرین: داروی اپینفرین، در صورت شدیدبودن علائم حساسیت دارویی یا به اصطلاح رخداد آنافیلاکسی برای شما تجویز خواهد شد. همچنین مراقبتهای بیمارستانی به منظور حمایت از سیستم تنفسی و کنترل فشار خون شما باید صورت بگیرد.
بنابراین سعی کنید درصورتی که احساس کردید نسبت به مصرف یک داروی خاص، دچار علائم حساسیت دارویی شدید، در قدم اول مصرف آن را قطع کنید و سپس در صورتی که علائم شدید بود و شما را آزار میداد، به پزشک مراجعه کنید تا درمان شما انجام گیرد.
حساسیت دارویی چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک شما از طریق تست پوستی یا آزمایش خون، میتواند بررسی کند که شما به یک دارو حساسیت دارید یا خیر.
در ابتدا پزشک شما سوالاتی در رابطه با سلامتیتان، داروهای مصرفی و سابقهی خانوادگیتان از شما سوالاتی میپرسد. سپس در صورتی که در تشخیص حساسیت دارویی، دچار تردید بود، توصیه میکند که برای تشخیص دقیق، یکی از دو تست زیر را انجام دهید:
- تست پوستی: در تست پوستی، پرستار یا پزشک، مقداری از داروی مدنظر را با یک سوزن که پوست را میخراشد، پچ پوستی یا یک واکسن، با پوست شما تماس میدهد. اگر شما حساسیت بدهید، پوستتان قرمز، برجسته و خارشدار میشود. برخی مواقع ممکن است تست شما منفی شود اما آلرژی دارویی کامل رد نشود.
- آزمایش خون: آزمایش خون به منظور رد سایر احتمالات ایجادکنندهی حساسیت انجام خواهد شد. آزمایشاتی خونی اغلب خیلی دقیق نیستند و درصورتی که پوست شما حساس باشد، تجویز خواهد شد.
نتایج این تستها نشان میدهند شما حساسیت دارویی دارید، حساسیت دارویی ندارید یا حساسیت دارویی با درجات مختلفی دارید.
سوالات متداول
آیا حساسیت دارویی خطرناک است؟
بله در درجات شدید حساسیت دارویی، ممکن است خطرات جدی شما را تهدید کند.
اولین قدم در صورت رخداد حساسیت دارویی چیست؟
قطع مصرف دارو.
علائم حساسیت دارویی چیست؟
رایجترین علائم حساسیت دارویی شامل راش و خارش پوست، تورم صورت و لب، تنگی نفس، خس خس سینه، آبریزش بینی و چشم میباشد.
برای حساسیت دارویی چه بخوریم؟
پس از ایجاد علائم و قطع مصرف دارو، برای کاهش علائمی مثل خارش گلو و آبریزش، میتوانید از داروهای آنتیهیستامینی (مثل دیفن هیدرامین، سیتریزین، لوراتادین و …) استفاده کنید.
حساسیت دارویی چقدر طول میکشد؟
علائم حساسیت دارویی عموما تا چند ساعت پس از مصرف دارو، برطرف میشود اما در برخی افراد ممکن است تا چند هفته یا چند ماه به طول انجامد.
جمع بندی
حساسیت دارویی، در اثر واکنش سیستم ایمنی شما، به برخی داروها اتفاق میافتد. در پی آن، علائمی مثل خارش پوستی، تورم صورت و لب، آبریزش بینی و چشم، تنگی تنفس و خس خس به هنگام تنفس رخ دهد. در این هنگام شما سریعا دارو را قطع کنید. در قدم دوم برای بهبود علائم ذکرشده، از آنتیهیستامینها میتوانید استفاده کنید. علائم عموما پس از قطع داروی حساسیتزا، برطرف میشود. اگر علائم بهبود نیافتند، به پزشک مراجعه کنید.
منابع



