سنگ کلیه، از تجمع املاح، ترکیبات آلی و برخی اسیدها در بافت کلیهی شما تشکیل میشود. در اغلب موارد، درصورتی که سنگ زیر 4 میلی متر باشد، رعایت برخی نکات و مصرف مایعات فراوان، خصوصا آب و آبمیوهی طبیعی، قابل دفع خواهد بود.
هیدراته ماندن، یک راهکار ساده برای دفع سریع سنگ کلیه در شماست. برخلاف نقش مفید آب و آبمیوههای طبیعی در دفع سنگ کلیه، مصرف چای، قهوه، الکل، نوشیدنیهای شیرین و گازدار، برای شما مناسب نیستند. همچنین شما باید نمک، پروتئینهای حیوانی، ترکیبات اگزالاتی (مثل آجیلها، اسفناج، ریواس، شکلات و …) را بسیار محدود کنید و ترکیبات حاوی کلسیم طبیعی مثل لبنیات را، بیشتر مصرف کنید.
فهرست مطالب
سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه، از تجمع املاح، اسیدها و برخی ترکیبات آلی در بافت کلیهی شما ایجاد میشود. در این حالت، ادرار شما اغلب بسیار تغلیظ یافته شده است و ممکن است تحت شرایطی، دفع برخی املاح و ترکیبات آلی مثل کلسیم و سیسئتین از بدن شما افزایش یابد.
انواع سنگ کلیه چیست؟
انواع سنگ کلیه، ممکن است به 4 شکل خود را نشان دهند.
- سنگ کلیه کلسیمی: شایعترین نوع سنگ کلیه در بین بیماران، سنگ کلیه کلسیمی میباشد. سنگ کلیه کلسیمی خود به دو شکل اگزالاتی و فسفاتی ممکن است تشکیل شود که نوع اگزالاتی رایجتر است. در حدود 61 درصد سنگهای کلیوی، از این نوع سنگ میباشند.
- سنگ کلیه اسید اوریکی: همانطور که از نام این نوع سنگ کلیه مشخص است، در اثر تجمع اسید اوریک این سنگ تشکیل میشود. این نوع سنگ کلیه، در حدود 10 الی 15 درصد از بیماران را درگیر خود میکند.
- سنگ کلیه سیسئینی: این نوع سنگ کلیه، در اثر دفع بیش از اندازهی آمینواسید سیسئین به دلیل یک اختلال ژنتیکی در کلیه تشکیل میشود و در دستهی نادرترین نوع سنگ کلیهها میباشد.
- سنگ کلیه استروویتی: این نوع سنگ کلیه، در اثر ابتلا به عفونت مجاری ادراری تشکیل میشود و در حدود 5 الی 15 درصد شیوع دارد.
برای دفع سریع سنگ کلیه چه کنم؟
در این بخش، به بررسی راهکارهای ساده و بعضا خانگی اشاره خواهم کرد که به شما در دفع سریعتر سنگ کلیه کمک خواهند کرد.
- هیدراته بمانید: هیدراته ماندن، به معنای مصرف آب به میزان کافی است. شما باید در حدود 8 الی 12 لیوان آب در طول روز برای دفع سریع سنگ کلیه بنوشید. در صورتی که شما به اندازهی کافی آب نوشیده باشید، ادرار شما بیرنگ خواهد بود. اما درصورتی که ادرار شما پررنگتر شد، بدانید یکی از مهمترن دلایل، کمبود آب در بدن شماست.
- مصرف اسید سیتریک را بالا ببرید: اسید سیتریک، نوعی اسید است که در مرکبات به فراوانی وجود دارد. اسید سیتریک، با اتصال به کلسیم، مانع از اتصال آنها با اگزالات میشود. همچنین در جلوگیری از بزرگشدن سنگها موثر است. بنابراین نوشیدن آب به همراه چند قطره آب لیموی تازه را از یاد نبرید.
- مصرف ترکیباتی اگزالاتی را محدود کنید: ترکیبات اگزالاتی، با جذب در روده، به کلسیم اتصال مییابند و تشکیل سنگ را تسریع میبخشند. از جمله این ترکیبات میتوان به قهوه، چای، شکلات، ریواس، اسفناج و … میتوان اشاره کرد. اگزالات به طور طبیعی در بدن نیز تولید میشود، بنابراین محدودسازی مصرف آن بسیار مهم است.
- از سرکهی سیب استفاده نمایید: هرچند مطالعات بالینی برای مصرف سرکهی سیب همچنان محدود است، در یک مطالعه مشخص شد مصرف سرکهی سیب، منجر به افزایش میزان سیترات و کاهش ورود کلسیم به ادرار میشود. شما میتوانید دو قاشق غذاخوری سرکهی سیب را در حدود 2 لیتر آب حل کنید و بنوشید. اگر مقادیر بیشتری مصرف کنید، ممکن است دچار افزایش اسید معده و گلو درد شوید.
- مصرف منیزیم خود را بالا ببرید: منیزیم از جمله ترکیباتی است که عموما شما در مصرف خوراک روزانهی خود به اندازهی کافی استفاده نمیکنید. براساس مطالعات انجامگرفته، مشخص شد مصرف منیزیم از جذب اگزالات از طریق روده جلوگیری میکند و در پیشگیری از ابتلا به سنگ کلیه کلسیمی اگزالاتی و کمک به دفع آنها موثر است.
- نمک را بسیار محدود کنید: شما باید مصرف نمک را به میزان 2300 میلیگرم و کمتر (در حدود 1 قاشق چای خوری) محدود کنید. مصرف بیشتر نمک، با افزایش میزان کلسیم ادراری همراه است.
- پروتئینهای حیوانی را بسیار محدود کنید: شما باید مصرف گوشت را بسیار کم کنید. گوشت، میزان کلسیم ادراری را افزایش میدهد و سیترات را کم میکند. همچنین ممکن است ریسک تشکیل سنگ کلیه اسید اوریکی را نیز بالا ببرد.
- به اندازهی کافی کلسیم مصرف کنید: ممکن است در اینجا تعجب کنید که بالاخره کلسیم برای شما خوب هست یا خیر. اگر شما میزان کافی کلسیم را از منابع غذایی بدست آورید، احتمال تشکیل سنگ کلیه را کاهش میدهید زیرا این کلسیم با اگزالات مواد غذایی اتصال پیدا میکند و از جذب آن جلوگیری میکند. اما مصرف مکملهای کلسیمی در هنگام سنگ کلیه ممنوع است.
- کالمگ سیترات مصرف کنید: مکمل کالمگ سیترات، حاوی پتاسیم و منیزیم در فرم سیترات میباشد. این ترکیبات در کنار هم، از جذب اگزالات توسط روده، ورود کلسیم به ادرار و اتصال کلسیم به اگزالات جلوگیری میکند. شما میتوانید روزانه 2 الی 4 کپسول کالمگ را به این منظور مصرف کنید (به مدت 1 الی 3 ماه هنگام دفع و پس از دفع)

علائم ابتلا به سنگ کلیه چیست؟
با تشکیل سنگ کلیه عموما در شما علائمی ایجاد میشود. از جمله شایعترین علائم ابتلا به سنگ کلیه عبارتند از:
- درد در قسمت پایین کمر و اطراف شکم
- حالت تهوع و استفراغ
- وجود خون در ادرار
- درد به هنگام ادرار
- احساس تکرر ادرار
- تب و لرز
دفع سنگ کلیه چقدر طول میکشد؟
دفع سنگ کلیه عموما به اندازهی آن وابسته است. همچنین مکان سنگ نیز در دفع آن نقش دارد.
اغلب سنگهای زیر 4 میلی متر، در طی 1 ماه و خود به خود دفع میشوند.
سنگهای 4 الی 6 میلی متری، در طی 1 و نیم ماه و با رعایت برخی نکات تغذیهای، اغلب قابل دفع هستند.
دفع سنگهای بالای 6 میلی متر، در بیشتر مواقع نیاز به اقدامات جراحی دارد. پس از جراحی شما در حدود 1 الی 1 و نیم ماه زمان نیاز دارید تا بتوانید به فعالیت روزانهی خود مشغول شوید.
اگر سنگ در بالای حالب و بافت کلیه باشد، نیاز به زمان بیشتری برای دفع دارد. اما هرچه سنگ تشکیلشده در مناطق پایینتر باشد، سریعتر دفع خواهد شد.
سوالات متداول
برای دفع سریع سنگ کلیه چه کنم؟
8 الی 12 لیوان آب بنوشید، لیموی ترش و مرکبات به فراوانی مصرف کنید، نمک و گوشت را بسیار محدود کنید، شکلات، قهوه، چای، اسفناج، ریواس و… مصرف نکنید، ویتامین C بیشتر از 1000 میلیگرم مصرف نکنید.
دفع سنگ کلیه به چه بستگی دارد؟
به سایز سنگ و مکان سنگ
چقدر طول میکشد تا سنگ کلیه دفع شود؟
بین 1 الی 1 و نیم ماه
دفع سنگ کلیه 10 میلی متری نیاز به جراحی دارد؟
بله
قویترین داروی پیشگیری از سنگ کلیه چیست؟
کالمگ سیترات
نتیجه گیری
شما برای دفع سنگ کلیه، نیاز به رعایت برخی نکات هستید. شاید تصور کنید تنها راه دفع سنگ کلیه، جراحی است اما اینطور نیست. برای دفع سریعتر سنگ کلیه، شما باید روزانه 8 الی 12 لیوان آب بنوشید، مصرف آب لیموی تازه و مرکبات را فراموش نکنید، از مصرف ترکیبات حاوی اگزالات (شکلات، قهوه، چای، ریواس، اسفناج و …) خودداری کنید، مصرف نمک و گوشت را بسیار کم کنید و مکمل کالمگ سیترات مصرف کنید.
دفع سنگ کلیه در صورتی که زیر 4 میلی متر باشد، خود به خود و در طی 1 ماه خواهد بود.
منابع
Dietary vinegar prevents kidney stone recurrence via epigenetic regulations – PMC
Citrate salts for preventing and treating calcium containing kidney stones in adults – PubMed



