تفاوت ویتامین d و d3

ویتامین D چیست؟

ویتامین دی یک ویتامین محلول در چربی بوده و یکی از ضروری‌ترین ریزمغذی‌ها در سلامت انسان می‌باشد. ویتامین دی نقش کلیدی در جذب کلسیم و فسفر از دستگاه گوارش دارد. نام دیگر ویتامین دی ویتامین نور خورشید می‌باشد. ویتامین دی برخلاف سایر ویتامین‌ها علاوه بر دریافت از طریق  رژیم غذایی ، از طریق تابش اشعه UVB خورشید به پوست در بدن ساخته می‌شود.

آیا ویتامین دی با ویتامین D3 یکی است؟

 خیر، ویتامین D اصطلاح کلی برای گروهی از ویتامین های محلول در چربی‌است و نام دیگر آن کلسیفرول می‌باشد. این دسته از ویتامین ها دارای انواع مختلفی است و مهم ترین آن ویتامین D3  یا کوله‌کلسیفرول می‌باشد.

انواع ویتامین دی

ویتامین دی دسته‌ای از ویتامین‌های محلول در چربی هستند که با نام کلسیفرول (Calciferol) شناخته می‌شوند. کلسیفرول یک نام عمومی برای اشکال مختلف ویتامین D محسوب می‌شود. دو شکل اصلی ویتامین D وجود دارد در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

• ویتامین D2 یا ارگوکلسیفرول که منشا آن گیاهی‌ دارد. این نوع ویتامین دی عمدتا در قارچ‌ها و غذاهای گیاهی غنی‌شده وجود دارد
• ویتامین D3 یا کوله کلسیفرول که منشا حیوانی دارد. این نوع ویتامین دی عمدتا  در غذاهای حیوانی یافت می‌شود یا به واسطه نور خورشید در سطح بدن تولید میِ‌شود.

البته بررسی‌ها نشان می‌دهند که نوع حیوانی ویتامین دی یا cholecalciferol اثربخشی موثرتری در بالابردن میزان ویتامین دی در بدن دارد.

ویتامین دی در بدن به نقش‌هایی دارد؟

به طور خلاصه ویتامین دی در بدن علاوه بر سلامت استخوان به واسطه اتصال به گیرنده های خاص در سلول‌های بدن به تنظیم سیستم ایمنی و کاهش التهاب کمک بسزایی می‌کند. لازم به ذکر است که ویتامین D حتی روی ژن‌های مرتبط با سرطان هم اثر دارد. همچنین تحقیقات نشان داده‌اند که سطح کافی از ویتامین D می‌تواند در حفظ سلامت پوست نیز نقش داشته باشد. اگر به دنبال اطلاعات بیشتر در این زمینه هستید، پیشنهاد می‌کنیم مطلب بهترین مولتی ویتامین برای پوست را مطالعه کنید.

در مطالعات اخیر نشان داده شده که کمبود ویتامین دی در بدن  ارتباط معناداری با بیماری‌هایی مانند پوکی استخوان، دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی-عروقی، افسردگی و ام‌اس دارد.

با توجه به افزایش سوتغذیه در جهان شیوع کمبود ویتامین دی در بدن در حال افزایش بوده و به یک اپیدمی جهانی تبدیل شده است. سازمان بهداشت جهانی تخمین  زده  است که حدود ۱ میلیارد نفر در سراسر جهان سطح ناکافی از ویتامین دی دارند. عوامل مختلفی مانند زندگی در مناطق کم‌آفتاب، استفاده از ضدآفتاب، پوست تیره، چاقی و افزایش سن از دلایل شایع کمبود ویتامین دی هستند. حتی در کشورهایی که زمان تابش آفتاب کافیست مانند ایران، مطالعات نشان داده‌اند که بیش از ۷۰٪ جمعیت به‌ویژه زنان، دچار کمبود هستند.

مقدار مورد نیاز ویتامین دی در بدن بر اساس سن

سن	میزان مورد نیاز از ویتامین D	ماگزیمم ویتامین دریافتی در روز
نوزادان تا 12 ماهگی	400UI	1000UI
یک سالگی با 18 سالگی	600UI	2500UI-3000UI
18 سال تا 70 سال	600UI	4000UI
بالای 70 سال	800UI	4000UI
بانوان در دوران بارداری	600UI-800UI	4000UI
بانوان در دوران شیردهی	600UI-800UI	4000UI

چند نکته در مورد ویتامین D:

• هر میکروگرم ویتامین دی معادل 40 واحد بین المللی
• نیاز به دریافت ویتامین دی در افراد چاق 2 تا 3 برابر افراد دیگر
• نیاز به دریافت فرم تزریقی در بیماران دچار سوجذب ویتامین‌ها

مقایسه جامع و کامل ویتامین D3 و ویتامین D2:

با توجه به اینکه نوع حیوانی ویتامین دی سازگاری و اثربخشی بیشتر در مقایسه با ویتامین دی با منشا گیاهی دارد گایدلاین‌های سازمان بهداشت جهانی توصیه به استفاده خوراکی نوع حیوانی ویتامین دی یا همان D3 دارند.

بررسی‌ها نشان داده ویتامین د3 در مقایسه با نوع گیاهی ویتامین دی نیمه عمر بالاتری دارد و مدت زمان بیشتری در بدن فعال باقی می‌ماند. همچنین اثربخشی ویتامین د3 روی تقویت سیستم ایمنی در مقایسه با ویتامین د2 بالاتر است. همچنین ویتامین د3 در مقایسه با ویتامین د2 جذب خوراکی بالاتری دارد.

سوال مهم در مورد ویتامین دی آن است که چه افرادی به مصرف مکمل خوراکی ویتامین د3 نیاز بیشتری دارند؟

• افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند مثلا کارمندان ادارات با افرادی که در مناطقی با عرض جغرافیایی شمالی زندگی می‌کنند.
• افراد سالمند که به واسطه کهولت سن توانایی بدنشان به تولید ویتامین دی از نورخورشید کمتر شده یا توانایی کمتری به جذب ویتامین دی از غذاهای مصرفی دارند.
• افراد سیاه پوست به واسطه تیرگی پوست خود توانایی سنتز ویتامین دی کمتری در پوست خود دارند
• افرادی که به واسطه بیماری‌های مختلف مثل بیماری کرون به واسطه اختلال در جذب چربی جذب خوراکی ویتامین دی کمی دارند.

مزایای ویتامین D2 :

اصلی‌ترین مزیت ویتامین D2 در مقایسه با ویتامین D3 قابل استفاده بودن آن برای افرادی است که 100 درصد گیاهخوار هستند. ویتامین د2 تنها فرم تایید شده برای گیاه‌خواران وگان می‌باشد. تولید در حجم بالا با هزینه کم در شرایط آزمایشگاهی از دیگر مزیت های این ویتامین می‌باشد. از نظر پایداری ویتامین D3 پایداری کمتری در مقایسه با ویتامین D2 دارد. از نظر هزینه تولید هزینه تولید صنعتی ویتامین دی2 در مقایسه با دی3 کمتر و مقرون به صرفه‌تر می‌باشد. بررسی نشان داده در شرایطی که سطح ویتامین دی بسیار پایین باشد دریافت دوز بالا از ویتامین د2 در مقایسه با ویتامین د3 عوارض کمتری داشته و ایمن‌تر است. داشتن نیمه عمر کوتاه ویتامین D2 در مقایسه با ویتامین D3 گاهی مزیت محسوت می‌شود و این فرم از ویتامین دی برای بیمارانی که نیاز به تنظیم سریع سطح ویتامین D دارند مناسب‌تر است. در بیماران با ویتامین دی پایین، ویتامین D2 پاسخ بهتری در بیماری‌های متابولیک استخوان و نارسایی کلیوی دارد.

با توجه به مطالبی که بیان شد انتخاب مصرف ویتامین D3 یا D2 به موارد زیر بستگی دارد

1. شرایط بیمار
2. هزینه
3. در دسترس بودن
4. رژیم غذایی فرد

جدول مقایسه خلاصه بین ویتامین دی2 و ویتامین دی3

	Vitamin D3	Vitamin D2
نیمه عمر	13روز	15روز
اتصال به پروتئین حامل	ضعیفتر	قویتر
افزایش سطح سرمی	اثر کمتر	موثرتر تا 2 برابر
ذخیره در بافت چربی	دفع سریعتر	ماندگاری بیشتر
پایداری نسبت به تخریب	پایدارتر	ناپایدارتر
دوز مصرفی نسبت به اثربخشی	کم	زیاد
تداخل با داروهای دیگر	با داروهای ضدتشنج	با داروهای کاهنده چربی خون
تاثیر روی مارکرهای التهابی	بیشتر	کمتر

به طور خلاصه مواردی که ویتامین D3 ارجح است

• کمبود شدید ویتامین دی
• بیماران با مشکل جذب در دستگاه گوارشی
• حمعیت های آسیب‌پذیر مثل سالمندان و زنان باردار
• نیاز به بهبود سریعتر پارامترهای استخوانی

به ظور خلاصه مواردی که ویتامین D2 ارجح است

• بیمارانی که گیاه‌خوار مطلق هستند
• مواردی که هزینه های درمان بالاست
• بیماران خاص و دارای درمان خاص

به طور کلی انجمن غدد امریکا، انجمن NICE انگلستان و سازمان بهداشت جهانی توصیه به استفاده از فرم خوراکی ویتامین D3  به عنوان مکمل دارند.

معرفی مکمل های ویتامین D3 معتبر در داروخانه انلاین فارمیندو

1. قرص ویتامین D3 یورویتال 1000 واحدی: تولید حکیمان طب دار در بسته‌بندی 60 عددی تحت لیسانس یوروویتال آلمان

2. قرص ویتامین D3 یورویتال 4000 واحدی: بسته بندی 60 عددی تولید حکیمان طب کار تحت لیسانس یورویتال آلمان

3. قطره خوراکی کیدز فورت بنیان سلامت کسری: در بسته بندی 15 میلی‌لیتری که هر قطره آن معادل 400 واحد بین‌الملل ویتامین د3 می‌باشد

منابع مورد استفاده مقاله فوق:

1. Holick, M. F. (2007). *Vitamin D deficiency*. New England Journal of Medicine.
2. Aranow, C. (2011). *Vitamin D and the immune system*. Journal of Investigative Medicine.
3. Wimalawansa, S. J. (2018). *Vitamin D and cardiovascular diseases*. Nutrients.
4. Hovsepian et al. (2011). *Prevalence of vitamin D deficiency in Iran*. Journal of Endocrinology Investigation.